Fonksiyonel Gastrointestinal Bozukluklarda SİBO Yaygınlığını İnceleyen Sistematik Derleme Ve Meta-Analiz

Fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar; karın ağrısı, şişkinlik, gaz, dışkılama alışkanlıklarında değişiklik ve hazımsızlık gibi yakınmalarla seyreden, günlük yaşam kalitesini etkileyebilen sindirim sistemi sorunları arasında yer almaktadır. Bu hastalıklar arasında irritabl bağırsak sendromu, fonksiyonel kabızlık ve fonksiyonel dispepsi önemli bir yere sahiptir. Son yıllarda bu hastalıkların değerlendirilmesinde bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler ve özellikle ince bağırsakta bakterilerin normalden fazla bulunmasıyla tanımlanan küçük intestinal bakteriyel aşırı çoğalma, yani SİBO, giderek daha fazla araştırılmaktadır. Makalede, fonksiyonel gastrointestinal bozukluğu bulunan hastalarda SİBO’nun ne kadar yaygın olduğunun belirlenmesi ve farklı hastalık türleri ile tanı yöntemlerinin bu yaygınlık üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Araştırmada PubMed, Embase, Cochrane Library ve Çin’deki çeşitli bilimsel veri tabanları sistematik olarak taranmıştır. Tarama, veri tabanlarının başlangıcından 20 Kasım 2025 tarihine kadar yayımlanan çalışmaları kapsamıştır. Çalışmaya, SİBO tanısının nefes testleri veya ince bağırsaktan alınan örneklerin kültür yöntemiyle değerlendirilmesiyle konulduğu ve fonksiyonel gastrointestinal bozuklukların Roma kriterlerine göre belirlendiği araştırmalar dahil edilmiştir. İki araştırmacı tarafından bağımsız olarak gerçekleştirilen literatür taraması, veri çıkarma ve kalite değerlendirmesinin ardından toplam 81 araştırma meta-analize dahil edilmiştir. Bu araştırmalarda fonksiyonel gastrointestinal bozukluğu bulunan 6.017 hasta ile belirgin gastrointestinal yakınması bulunmayan 1.826 kişiye ait veriler değerlendirilmiştir.

Çalışmaya göre fonksiyonel gastrointestinal bozukluğu bulunan hastalarda SİBO prevalansı %39,0 olarak belirlenmiştir. Buna karşılık kontrol grubunda SİBO prevalansı %11,5 düzeyinde bulunmuştur. Araştırmaya göre fonksiyonel gastrointestinal bozukluğu bulunan kişilerde SİBO görülme riskinin, belirgin gastrointestinal yakınması bulunmayan kişilere kıyasla yaklaşık 5,3 kat daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte araştırmada çalışmalar arasındaki farklılıkların oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Bu durum, SİBO yaygınlığına ilişkin sonuçların hastaların özellikleri, kullanılan tanı yöntemi ve araştırmaların gerçekleştirildiği bölgeler gibi faktörlerden etkilenebileceğini göstermektedir.

Makalede fonksiyonel gastrointestinal bozuklukların alt grupları da ayrı olarak değerlendirilmiştir. İrritabl bağırsak sendromu bulunan hastalarda SİBO prevalansı %40,4 olarak belirlenmiş ve bu grubun fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar içerisinde en yüksek oranlardan birine sahip olduğu görülmüştür. İrritabl bağırsak sendromunun ishal baskın tipinde SİBO prevalansı %41,3 ile daha yüksek bulunmuştur. Fonksiyonel kabızlığı bulunan hastalarda bu oran %37,9, fonksiyonel dispepsisi bulunan hastalarda ise %30,1 olarak saptanmıştır. Çalışmaya göre özellikle irritabl bağırsak sendromu ve bunun ishal baskın tipi ile SİBO arasındaki ilişkinin dikkat çekici olduğu vurgulanmaktadır.

Araştırmada SİBO tanısında kullanılan yöntemin de prevalans sonuçlarını belirgin biçimde etkilediği ortaya konulmuştur. Laktoz nefes testi kullanılan çalışmalarda SİBO prevalansı %45,7 olarak belirlenirken, glikoz nefes testi kullanılan araştırmalarda bu oran %28,7 olarak bulunmuştur. Bu önemli farklılık, tanı yöntemlerinin SİBO sıklığına ilişkin tahminlerde değişkenliğe yol açabileceğini göstermektedir. Makaleye göre yaş ile SİBO prevalitesi arasında yalnızca zayıf bir pozitif ilişki bulunmuş ve bu ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Buna karşılık Asya toplumlarında SİBO riskinin Asya dışındaki toplumlara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu bulgu, coğrafi ve bölgesel özelliklerin de SİBO yaygınlığındaki farklılıklarda rol oynayabileceğini düşündürmektedir.

Sonuç olarak bu çalışma, fonksiyonel gastrointestinal bozukluğu bulunan kişilerde SİBO’nun önemli ölçüde daha sık görüldüğünü ortaya koymaktadır. Özellikle irritabl bağırsak sendromu ve ishal baskın irritabl bağırsak sendromunda daha yüksek SİBO oranlarının belirlenmesi, bu hastalarda bağırsak mikrobiyotasının ve ince bağırsaktaki bakteriyel çoğalmanın araştırılmasının önemini gündeme getirmektedir. Bununla birlikte çalışmaya göre kullanılan tanı yöntemleri ve bölgesel farklılıklar prevalans sonuçlarında önemli değişikliklere neden olmaktadır. Bu nedenle SİBO değerlendirmesinin yalnızca gastrointestinal belirtilere dayanılarak yapılmaması, uygun klinik değerlendirme ve güvenilir tanı yöntemleriyle gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.