Romatoid Artritin Dünya Genelindeki Yaygınlığını İnceleyen Bir Meta-Analiz

Romatoid artrit, bağışıklık sisteminin eklemleri hedef almasıyla ortaya çıkabilen, uzun süreli ve ilerleyici özellik gösterebilen bir romatizmal hastalıktır. Hastalık özellikle eklemlerde ağrı, şişlik, hassasiyet ve hareket kısıtlılığına neden olabilmekte; uzun dönemde eklem hasarı ve günlük yaşam aktivitelerinde güçlük oluşturabilmektedir. Bu nedenle romatoid artritin toplumlarda ne sıklıkta görüldüğünün belirlenmesi, hastalığın küresel sağlık yükünün anlaşılması ve sağlık hizmetlerinin planlanması açısından önem taşımaktadır. Makalede, romatoid artritin dünya genelindeki toplum temelli yaygınlığının belirlenmesi ve farklı araştırmalarda bildirilen yaygınlık oranları arasındaki değişkenliğe neden olan faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Araştırmada 1980–2019 yılları arasında yayımlanmış romatoid artrit yaygınlığına ilişkin çalışmalar sistematik olarak taranmıştır. ProQuest Central, MEDLINE, Web of Science ve EMBASE olmak üzere dört elektronik veri tabanı kullanılmıştır. Vaka-kontrol, kesitsel ve ileriye veya geriye dönük kohort araştırmaları değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmaya dahil edilen araştırmaların sonuçlarının bir araya getirilmesi amacıyla rastgele etkiler meta-analizi uygulanmış, çalışmalar arasındaki farklılıkların nedenlerini değerlendirmek üzere duyarlılık analizleri, alt grup analizleri ve meta-regresyon yöntemlerinden yararlanılmıştır. Sonuç olarak 67 çalışma meta-analize dahil edilmiş ve bu çalışmalar kapsamında 742.246 romatoid artrit hastası ile 211.592.925 sağlıklı kontrol değerlendirilmiştir.

Çalışmaya göre romatoid artritin dünya genelindeki birleşik yaygınlığı %0,46 olarak hesaplanmıştır. Bu oran 100.000 kişilik bir toplumda yaklaşık 460 kişinin romatoid artrit ile yaşadığı anlamına gelmektedir. Araştırmada belirli bir zamanda hastalığı bulunan kişilerin oranını ifade eden nokta prevalansı %0,45 olarak belirlenmiştir. Dönem prevalansı ise %0,46 olarak hesaplanmıştır. Bununla birlikte makalede araştırmalar arasında oldukça yüksek düzeyde farklılık bulunduğu gösterilmiştir. Küresel tahmin için %95 öngörü aralığının %0,06 ile %1,27 arasında olması, romatoid artrit yaygınlığının farklı toplumlarda ve farklı araştırma koşullarında önemli ölçüde değişebildiğini ortaya koymaktadır.

Makaleye göre yaygınlık oranlarındaki farklılıkların yalnızca hastalığın gerçek dağılımından kaynaklanmadığı, araştırmaların gerçekleştirilme biçiminin de sonuçlar üzerinde önemli etkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Meta-regresyon analizinde coğrafi bölge, araştırmaların yanlılık riski ve örneklem büyüklüğü, çalışmalar arasındaki farklılığı açıklayan başlıca faktörler arasında gösterilmiştir. Bu durum, bir ülkede veya bölgede bildirilen romatoid artrit oranının başka bir bölgedeki oranla doğrudan karşılaştırılmasının her zaman doğru sonuç vermeyebileceğini göstermektedir. Çünkü kullanılan tanı ölçütleri, veri toplama yöntemi, sağlık kayıtlarının kapsamı ve araştırmaya dahil edilen nüfusun özellikleri yaygınlık tahminlerini değiştirebilmektedir.

Araştırmada özellikle sağlık kayıtlarının birbiriyle ilişkilendirildiği veri kaynaklarına dayanan çalışmaların daha yüksek yaygınlık tahminleri sağlayabildiği görülmüştür. Çalışmaya göre bu tür veri kaynaklarından elde edilen en yüksek birleşik yaygınlık %0,69 olarak hesaplanmıştır. Araştırmacılar, bağlantılı veri kaynaklarının hastaların belirlenmesi açısından daha kapsamlı olabileceğini ve bu nedenle toplum düzeyindeki yaygınlığın tahmin edilmesinde daha güvenilir sonuçlar sağlayabileceğini belirtmiştir. Bu bulgu, yalnızca sınırlı sayıda kişiden elde edilen örneklem verileri yerine kapsamlı sağlık kayıtlarının kullanılmasının epidemiyolojik araştırmalarda önemli bir avantaj sağlayabileceğine işaret etmektedir.

Çalışmada elde edilen bulgular, romatoid artritin dünya genelinde nadir görülen bir hastalık olmadığını ve toplum sağlığı açısından dikkate değer bir hastalık yükü oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte %0,46’lık küresel tahmin, bütün ülkelerde aynı oranda romatoid artrit bulunduğu anlamına gelmemektedir. Makaleye göre coğrafi konum ve araştırma yöntemi yaygınlık tahminlerinde belirgin farklılıklara neden olabilmektedir. Bu nedenle ülkeler arasındaki gerçek farklılıkların ortaya konulabilmesi için standart tanı ölçütlerinin, güvenilir sağlık kayıtlarının ve benzer epidemiyolojik yöntemlerin kullanılması önem taşımaktadır. Araştırmaya göre özellikle hastaların doğru biçimde belirlenmesini sağlayan bağlantılı veri kaynakları, gelecekte yapılacak toplum temelli yaygınlık çalışmalarında önemli bir yöntem olarak değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak bu meta-analiz, 1980–2019 dönemine ilişkin toplum temelli araştırmaların birlikte değerlendirilmesi sonucunda romatoid artritin küresel yaygınlığının yaklaşık %0,46 olduğunu ortaya koymuştur. Bu değer, dünya genelinde yaklaşık her 100.000 kişiden 460’ının romatoid artrit ile yaşadığını göstermektedir. Çalışmaya göre yaygınlık oranları coğrafi bölgeye, araştırmaların yöntemsel özelliklerine, örneklem büyüklüğüne ve veri kaynaklarının niteliğine göre değişebilmektedir. Makalede özellikle bağlantılı sağlık verilerinin daha kapsamlı vaka belirleme olanağı sağladığı vurgulanmaktadır. Bu nedenle romatoid artritin toplumlar üzerindeki gerçek yükünün daha doğru biçimde ortaya konulabilmesi için güvenilir sağlık kayıtlarının kullanılması ve araştırma yöntemlerinin standartlaştırılması önemli görülmektedir.