Multipl Sklerozda Bozulmuş Mikrobiyota/Bağışıklık Homeostazı 

Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen ve bağışıklık sisteminin sinir hücrelerini çevreleyen miyelin yapısına karşı anormal bir yanıt geliştirmesiyle ilişkili kronik bir hastalıktır. Hastalığın ortaya çıkmasında genetik yatkınlığın yanı sıra çevresel ve yaşam tarzıyla ilişkili birçok faktörün rol oynadığı düşünülmektedir. Son yıllarda bağırsak mikrobiyotası ile bağışıklık sistemi arasındaki çift yönlü iletişimin MS gelişimi ve hastalığın seyri açısından önemli olabileceği gösterilmiştir. Bu nedenle bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmaların yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı bir işlev taşımadığı, bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde de etkili olabileceği üzerinde durulmaktadır. Makalede de MS ile bağırsak mikrobiyotası arasındaki ilişkinin, özellikle mikrobiyota ile bağışıklık sistemi arasındaki etkileşim açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Araştırmada tekrarlayan-düzelen tip MS hastaları, klinik olarak izole sendromu bulunan bireyler ve sağlıklı kontrol grubu değerlendirilmiştir. Katılımcılardan alınan örnekler kullanılarak bağırsak mikrobiyotasının özellikleri incelenmiş ve farklı bakteri gruplarının bağışıklık sistemiyle olan etkileşimleri araştırılmıştır. Çalışmada yalnızca bağırsak bakterilerinin miktarı ve çeşitliliği üzerinde durulmamış, aynı zamanda bu bakterilerin bağışıklık sisteminin önemli bileşenlerinden olan immünoglobulinlerle ne ölçüde etkileşim içinde olduğu da değerlendirilmiştir. Özellikle bağırsak mukozasında görev yapan IgA ile kanda bulunan IgG antikorlarının bağırsak bakterileriyle ilişkisi araştırılarak, MS’de mikrobiyota-bağışıklık sistemi arasındaki dengenin nasıl değişebileceğinin ortaya konulması hedeflenmiştir.

Araştırmaya göre, hastalığı daha ağır seyreden MS hastalarında bağırsak bakterilerinin IgA ile kaplanma düzeyinde belirgin bir azalma saptanmıştır. IgA, bağırsak yüzeyinde bulunan ve mikroorganizmalarla bağışıklık sistemi arasındaki etkileşimin düzenlenmesinde önemli rol oynayan bir antikordur. Çalışmada hastalık şiddeti arttıkça IgA ile kaplanmış bakterilerin oranının azalması dikkat çekmiştir. Bu durum, MS hastalarında bağırsak mikrobiyotasının bağışıklık sistemi tarafından kontrol edilmesinde veya tanınmasında meydana gelen değişikliklerin hastalığın klinik özellikleriyle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu bulgunun tek başına bağırsak mikrobiyotasındaki değişikliklerin hastalığa neden olduğunu göstermediği özellikle dikkate alınmalıdır.

Makalede bunun yanında, IgA tarafından yeterince kaplanmayan bağırsak bakterilerine karşı gelişen sistemik IgG yanıtının MS ve klinik olarak izole sendromu bulunan bireylerde sağlıklı kontrollere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Normal koşullarda bağırsak mikroorganizmaları ile bağışıklık sistemi arasında kontrollü ve dengeli bir ilişki bulunmaktadır. Araştırmada ortaya konulan farklılıklar ise bu tolerans mekanizmasının MS ile ilişkili olarak bozulabileceğini düşündürmektedir. Bağırsak bakterilerine karşı artan IgG yanıtı, bağırsakta bulunan bazı mikroorganizmaların bağışıklık sistemi tarafından daha fazla tanınması ve sistemik bağışıklık yanıtının güçlenmesiyle ilişkili olabilir. Çalışmaya göre bu durum, bağırsak mikrobiyotasındaki değişikliklerin yalnızca lokal düzeyde kalmayıp vücudun genel bağışıklık sistemiyle de bağlantılı olabileceğini göstermektedir.

Çalışmada ayrıca bazı bakteri gruplarının IgA ve IgG gibi bağışıklık bileşenleriyle etkileşimlerinde farklılıklar bulunduğu bildirilmiştir. Bu bulgular, MS’de mikrobiyota değişikliklerinin yalnızca belirli bakterilerin artması veya azalması şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğine işaret etmektedir. Makaleye göre önemli olan noktalardan biri, bağırsakta bulunan mikroorganizmalar ile bağışıklık sisteminin birbirini nasıl tanıdığı ve bu etkileşimin hastalık sürecinde nasıl değiştiğidir. Özellikle IgA ile bağırsak bakterileri arasındaki ilişkinin azalması ve buna karşılık IgG yanıtının artması, bağırsak bağışıklığındaki düzenleyici mekanizmaların MS sırasında farklılaşabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte, çalışmanın bulguları mikrobiyota değişiklikleri ile MS arasındaki ilişkinin nedensellik açısından henüz kesin olarak açıklanamadığını göstermektedir.

Sonuç olarak, araştırmaya göre MS ile bağırsak mikrobiyotası arasındaki ilişki, yalnızca bağırsaklarda bulunan bakterilerin çeşitliliği veya miktarındaki değişikliklerle açıklanamayacak kadar karmaşık bir yapıya sahiptir. Mikrobiyota ile bağışıklık sistemi arasındaki iletişimde meydana gelen değişikliklerin MS’in oluşumu ve seyriyle ilişkili olabileceği görülmektedir. Çalışmada özellikle IgA aracılı bağırsak bağışıklığındaki değişiklikler ile bakterilere karşı gelişen IgG yanıtındaki artışın dikkat çekici olduğu vurgulanmaktadır. Bu sonuçlar, bağırsak mikrobiyotası ve bağışıklık sistemi arasındaki dengenin MS araştırmalarında önemli bir inceleme alanı olduğunu göstermektedir. Ancak elde edilen bulguların klinik uygulamalara veya doğrudan bir tedavi yaklaşımına dönüştürülebilmesi için daha geniş katılımlı ve uzun süreli araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.