Migrenli Yaşlılarda Diyet Kısıtlamasının Etkinliği İnceleyen Bir Makale

Migren, özellikle yaşlı bireylerde günlük yaşamı kısıtlayan, tekrarlayıcı ve yoğun baş ağrılarıyla karakterize bir nörolojik bozukluk olarak tanımlanmaktadır. Makalede yaşlı bireylerin fizyolojik değişimleri, eşlik eden hastalıklar ve duyusal hassasiyetlerdeki artış nedeniyle migrene karşı daha kırılgan bir yapıya sahip olabildiği vurgulanmaktadır. Bu grupta migrenin yönetimi, klasik semptom kontrol stratejilerinin yanında yaşam tarzı düzenlemelerini de içeren bütüncül bir yaklaşım gerektirmektedir. Gıdaların migren üzerindeki tetikleyici rolü uzun süredir bilinmesine rağmen, yaşlı popülasyonda bu etkilerin özel olarak incelendiği çalışma sayısı sınırlıdır. Makalede bu eksiklikten yola çıkılarak tetikleyici gıdaların beslenmeden çıkarılmasının, yaşlı migren hastaları üzerindeki etkisinin araştırıldığı belirtilmektedir.

Araştırmada aurasız migren tanısı almış 65 yaş üzeri 31 katılımcı değerlendirilmiştir. Çalışmada öncelikle her bir katılımcının günlük beslenme alışkanlıkları ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiş, ardından migrenle ilişkili olabilecek gıdalar belirlenmiştir. Bu süreçte katılımcılara düzenli olarak migren günlüğü tutturulmuş; baş ağrısının ne zaman başladığı, süresi, yoğunluğu, atak sırasındaki ek semptomlar ve o gün tüketilen besinlerin listesi sistematik bir şekilde kaydedilmiştir. Makaleye göre bu yöntem, tetikleyici gıdaların bireysel olarak en doğru şekilde tanımlanmasını sağlamıştır. Tetikleyici olduğu düşünülen gıdalar belirlendikten sonra tamamen diyet dışı bırakılmış ve iki aylık eliminasyon dönemi başlatılmıştır.

Çalışmaya göre eliminasyon sürecinden sonra katılımcıların büyük çoğunluğunda belirgin iyileşmeler ortaya çıkmıştır. Migren ataklarının sıklığında kayda değer bir azalma gözlenmiş, bazı katılımcılarda atakların sayısı yarı yarıya düşmüştür. Atak süresi de belirgin şekilde kısalmış; birkaç saat süren baş ağrılarının, eliminasyon sonrası daha kısa süreli hâle geldiği bildirilmiştir. Makalede ağrı şiddetinin görsel analog ölçek ile değerlendirildiği ve iki aylık diyet kısıtlaması sonrasında katılımcıların büyük kısmında ağrı yoğunluğunun anlamlı düzeyde azaldığı ifade edilmektedir. Araştırmada buğday ürünleri, süt, peynir, yumurta ve kahve benzeri içeceklerin en sık bildirilen tetikleyiciler olduğu görülmüştür. Bunun yanında bazı katılımcılarda daha az yaygın besinlerin (örneğin belirli kuruyemiş türleri veya paketli gıdalar) tetikleyici rol oynadığı saptanmıştır. Bu durum, migren tetikleyicilerinin oldukça bireysel bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Makaleye göre tetikleyici gıdaların ortadan kaldırılması yalnızca migren ataklarının yoğunluğunu azaltmakla kalmamış, aynı zamanda katılımcıların genel yaşam kalitesini de olumlu yönde etkilemiştir. Katılımcıların çoğu, günlük aktivitelerinde daha fazla enerjiye sahip olduklarını, baş ağrısı beklentisi nedeniyle yaşadıkları kaygının azaldığını ve sosyal yaşamlarında daha aktif hâle geldiklerini bildirmiştir. Araştırmada migrenin yaşlı bireylerde uyku düzeni, beslenme rutini, fiziksel aktivite düzeyi ve ruhsal durum üzerinde önemli etkileri olduğu belirtilmekte; tetikleyici gıdaların çıkarılmasıyla bu alanlarda da iyileşmeler yaşandığı ifade edilmektedir. Çalışmada ayrıca bu yaklaşımın güvenli, maliyetsiz ve herhangi bir yan etki riski taşımayan bir yöntem olduğu vurgulanmaktadır. Bununla birlikte makaleye göre örneklem büyüklüğünün sınırlı olması, kontrol grubunun bulunmaması ve çalışmanın sadece iki aylık bir dönemi kapsaması sonuçların genellenebilirliğini sınırlandırmaktadır.

Sonuç olarak çalışmaya göre tetikleyici gıdaların belirlenip beslenmeden çıkarılması, yaşlı migren hastalarında atak sıklığı, süresi ve şiddetinde anlamlı iyileşmeler sağlamaktadır. Eliminasyon süreci katılımcıların yaşam kalitesini artırmış, günlük işlevselliklerinde belirgin düzelme sağlamış ve migrenle ilişkili semptomları kontrol altına almalarına yardımcı olmuştur. Bu bulgular, gıda temelli yaklaşımların yaşlı popülasyonda migren yönetiminde önemli bir tamamlayıcı yöntem olabileceğini göstermektedir. Makaleye göre daha geniş örneklemlerle, daha uzun süreli ve karşılaştırmalı çalışmalar yapılması, diyet manipülasyonlarının migren tedavisindeki yerini daha güçlü bilimsel temellere oturtmak açısından faydalı olacaktır.

Makaleye aşağıdaki kaynaktan ulaşabilirsiniz:
The Effectiveness of Diet Restriction in Elderly with Migraine
Cite this article as: Özön AÖ, Karadaş Ö. Migrenli Yaşlılarda Diyet Kısıtlamasının Etkinliği. Arch Neuropsychiatry 2021;58:217-220.
https://doi.org/10.29399/npa.24839 217 Arc
https://noropsikiyatriarsivi.com/sayilar/2021/eylul/58_3/tr/npa_58_3_217-220_tr.pdf