Dünya Genelinde Multipl Skleroz (MS) Yaygınlığının Artışı: MS Atlası’nın Üçüncü Baskısından Bulgular

Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen, bağışıklık sistemi ile ilişkili kronik ve ilerleyici bir nörolojik hastalık olarak dünya genelinde önemli bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. Hastalığın görülme sıklığı ülkeler ve bölgeler arasında farklılık göstermekle birlikte, son yıllarda MS ile yaşayan kişi sayısında belirgin bir artış olduğu bildirilmektedir. Bu çalışma, MS’nin küresel yaygınlığındaki değişimi ortaya koymak ve farklı ülkelerden elde edilen güncel veriler üzerinden hastalığın dünya çapındaki yükünü değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Makalede, MS’nin küresel durumunu ortaya koymak amacıyla MS Atlası’nın üçüncü baskısı kapsamında elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Araştırmada Eylül 2019 ile Mart 2020 arasında 115 ülkeden bilgi toplanmıştır. Ülkelerden elde edilen veriler aracılığıyla MS prevalansı, yıllık görülme sıklığı, cinsiyet dağılımı, hastalığın başlangıç yaşı ve çocukluk çağında başlayan MS vakaları gibi çeşitli göstergeler incelenmiştir. Böylece önceki yıllarda gerçekleştirilen değerlendirmelerle karşılaştırma yapılmasına olanak sağlanmıştır.

Çalışmaya göre 2020 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,8 milyon kişinin MS ile yaşadığı tahmin edilmiştir. Küresel MS prevalansı 100 bin kişi başına 35,9 vaka olarak hesaplanmıştır. Araştırmada elde edilen bu değer, 2013 yılında yapılan önceki küresel değerlendirmeyle karşılaştırıldığında MS prevalansında yaklaşık %30 oranında artış bulunduğunu göstermektedir. Hem 2013 hem de 2020 yıllarında veri sağlayan ülkeler dikkate alındığında ise artışın yaklaşık %50 düzeyine ulaştığı bildirilmiştir. Makaleye göre MS prevalansındaki artış yalnızca belirli coğrafi bölgelerle sınırlı kalmamış, Dünya Sağlık Örgütü’nün farklı bölgelerinde de gözlemlenmiştir.

Araştırmada cinsiyet farklılıklarına da dikkat çekilmiştir. Çalışmaya göre MS, kadınlarda erkeklere kıyasla yaklaşık iki kat daha fazla görülmektedir. Bunun yanında çocukluk çağında başlayan MS vakalarının daha fazla kayıt altına alınmaya başlandığı belirtilmiştir. Çalışmada 47 ülkeden, 18 yaşından küçük kişiler arasında en az 30 bin MS vakasının bildirildiği aktarılmıştır. Önceki değerlendirmede ise 34 ülkeden yaklaşık 7 bin çocukluk çağı MS vakası bildirilmiş olması, hastalığın çocuklarda tanınması ve kayıt altına alınması konusunda önemli bir değişim yaşandığını düşündürmektedir. Ayrıca 75 ülkeden elde edilen verilere göre MS’nin yıllık görülme sıklığı 100 bin kişi başına yaklaşık 2,1 vaka olarak hesaplanmıştır.

Makalede MS yaygınlığındaki artışın nedenlerinin tek bir faktörle açıklanamayacağı vurgulanmaktadır. Daha gelişmiş tanı yöntemlerinin kullanılması, hastaların sağlık sistemlerine erişiminin artması, hastalık farkındalığının yükselmesi ve daha kapsamlı kayıt sistemlerinin oluşturulması gibi faktörlerin bildirilen vaka sayısındaki artışa katkıda bulunabileceği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte çalışmaya göre MS ile yaşayan kişi sayısındaki gerçek artışın belirlenebilmesi için ülkeler arasında daha standart, düzenli ve uzun dönemli veri toplama sistemlerine ihtiyaç bulunmaktadır.

Sonuç olarak araştırma, MS’nin dünya genelindeki yaygınlığının önceki küresel değerlendirmelere kıyasla belirgin şekilde arttığını ortaya koymaktadır. Yaklaşık 2,8 milyon kişinin MS ile yaşıyor olması, hastalığın küresel sağlık sistemi üzerindeki yükünü göstermektedir. Çalışmaya göre kadınlarda daha yüksek görülme oranı ve çocukluk çağında başlayan MS vakalarındaki kayıt artışı da dikkat çekici bulgular arasında yer almaktadır. Makaleye göre ülkeler arasında veri toplama ve kayıt yöntemlerindeki farklılıkların azaltılması, MS’nin gerçek küresel yükünün daha doğru belirlenmesi, erken tanı ve takip hizmetlerinin geliştirilmesi ve sağlık politikalarının bilimsel verilere dayalı şekilde planlanması açısından büyük önem taşımaktadır.

.