Uzun Süreli Selenyum Takviyesinin Servikal İntraepitelyal Neoplazide Gerileme ve Metabolik Profiller Üzerindeki Olumlu Etkileri

Servikal intraepitelyal neoplazi (CIN), rahim ağzını döşeyen hücrelerde meydana gelen anormal değişiklikleri ifade etmektedir ve özellikle insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu ile ilişkilendirilmektedir. CIN1, bu değişikliklerin daha düşük dereceli formu olarak değerlendirilmektedir ve bazı olgularda bağışıklık sistemi tarafından zaman içerisinde geriletilebilmektedir. Bununla birlikte, hücresel değişikliklerin devam etmesi veya ilerlemesi daha yüksek dereceli lezyonların gelişimi açısından önem taşımaktadır. Makalede, oksidatif stres ve inflamasyonun CIN gelişimi ve ilerlemesindeki olası rolüne dikkat çekilmiş, antioksidan özelliklere sahip besin ögelerinin bu süreçteki potansiyel etkileri üzerinde durulmuştur. Selenyumun antioksidan savunma sisteminde görev alan temel bir eser element olması nedeniyle CIN1 bulunan kadınlarda lezyonların gerilemesi ve metabolik göstergeler üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.

Araştırmada 18–55 yaş arasında, kolposkopi, biyopsi ve patolojik değerlendirme sonucunda CIN1 tanısı konulmuş 58 kadın değerlendirmeye alınmıştır. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrılmış ve bir gruba günlük 200 mikrogram selenyum içeren takviye, diğer gruba ise görünüm açısından benzer plasebo verilmiştir. Müdahale süresi 6 ay olarak belirlenmiştir. Çalışma randomize, çift kör ve plasebo kontrollü şekilde yürütülmüş; katılımcıların beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıklarını değiştirmemeleri istenmiştir. CIN1’in gerilemesi, çalışma başlangıcında ve altıncı ayın sonunda kolposkopi, servikal biyopsi ve patolojik değerlendirme ile incelenmiştir. Ayrıca açlık kan şekeri, insülin, insülin direnci göstergeleri, kan yağları, inflamasyon belirteçleri ve oksidatif stres göstergeleri değerlendirilmiştir.

Çalışmaya göre 6 aylık takip sonunda CIN1 gerilemesi selenyum grubunda plasebo grubuna kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Selenyum grubunda gerileme oranı %88, plasebo grubunda ise %56 olarak bildirilmiştir. Araştırmada ayrıca selenyum alan grupta açlık kan şekeri, serum insülin düzeyi ve HOMA-IR olarak adlandırılan insülin direnci göstergesinin azaldığı; insülin duyarlılığını değerlendiren QUICKI değerinin ise arttığı belirtilmiştir. Bunun yanında trigliserit ve VLDL-kolesterol düzeylerinde azalma, HDL-kolesterol düzeylerinde ise artış bildirilmiştir. Bu bulgular, çalışmada selenyum kullanımının yalnızca servikal dokudaki değişikliklerle değil, bazı metabolik göstergelerdeki değişimlerle de ilişkili olduğunu düşündürmüştür.

Makalede oksidatif stres göstergeleri de ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya göre selenyum alan kadınlarda toplam antioksidan kapasite ve glutatyon düzeylerinde artış görülürken, malondialdehit düzeylerinde azalma saptanmıştır. Malondialdehit, hücrelerde oksidatif hasarın değerlendirilmesinde kullanılan göstergelerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle çalışmaya göre elde edilen değişiklikler, selenyum takviyesinin antioksidan savunma sistemi üzerinde olumlu yönde etkiler oluşturabileceğini düşündürmüştür. Bununla birlikte inflamasyonla ilişkili bazı göstergelerde anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. Ayrıca vücut ağırlığı ve beden kitle indeksi açısından gruplar arasında belirgin bir farklılık bulunmadığı bildirilmiştir.

Çalışmanın sonuçları dikkat çekici olmakla birlikte, makalenin bilimsel değerlendirilmesi açısından önemli bir sınırlılık bulunmaktadır. British Journal of Nutrition tarafından daha sonra bu çalışma için “Expression of Concern” yani “Endişe Bildirimi” yayımlanmıştır. Editör tarafından yapılan bildirimde, söz konusu makalenin bilimsel bütünlüğü hakkında kaygılar bulunduğu ve bu konunun araştırıldığı açıkça belirtilmiştir. Ayrıca konu İran Ulusal Biyomedikal Araştırmalar Etik Komitesine de iletilmiştir. Bildirimde, ilgili incelemeler tamamlandığında ve yazarların sonuçlara ilişkin yanıt verme fırsatı bulmasının ardından durumun güncelleneceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla başlangıçta yayımlanan olumlu sonuçlar mevcut olmakla birlikte, sonradan yayımlanan bu resmi editoryal uyarı nedeniyle bulguların kesinleşmiş bilimsel kanıt olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, çalışmada 6 ay boyunca günlük 200 mikrogram selenyum kullanımının CIN1 lezyonlarının gerilemesi ve bazı metabolik ve oksidatif stres göstergelerinde olumlu değişikliklerle ilişkili olduğu bildirilmiştir. Araştırmaya göre özellikle CIN1 gerileme oranındaki fark ile insülin metabolizması, kan yağları ve antioksidan kapasitedeki değişiklikler dikkat çekmektedir. Ancak bu sonuçların klinik uygulamaya doğrudan aktarılması uygun değildir; çünkü çalışma küçük bir katılımcı grubunda yürütülmüş ve daha sonra makalenin bilimsel bütünlüğü hakkında resmi bir endişe bildirimi yayımlanmıştır. Bu nedenle selenyumun CIN1 tedavisinde veya HPV ile ilişkili servikal lezyonların geriletilmesinde etkili olduğunun kesin olarak kabul edilebilmesi için, güvenilirliği ve metodolojik kalitesi yüksek, daha geniş katılımlı bağımsız araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.