Multipl Skleroz Hastalarının Sağlıklı Kontrollere Kıyasla Farklı Bir Bağırsak Mikrobiyotasına Sahip Olması

Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen, bağışıklık sisteminin sinir hücrelerini çevreleyen miyelin kılıfa karşı anormal bir yanıt geliştirmesiyle ilişkili kronik ve nörolojik bir hastalıktır. Hastalığın gelişiminde genetik yatkınlığın yanı sıra çevresel faktörlerin de önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Son yıllarda bağırsak mikrobiyotasının bağışıklık sistemi üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılmasıyla birlikte, bağırsaklarda bulunan mikroorganizmaların MS gibi bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıkların gelişimi ve seyri üzerindeki olası rolü araştırılmaya başlanmıştır. Bağırsak ile merkezi sinir sistemi arasındaki çift yönlü iletişim nedeniyle bağırsak mikrobiyotasındaki değişikliklerin bağışıklık yanıtını etkileyebileceği ve dolaylı olarak nörolojik süreçlerle ilişkili olabileceği düşünülmektedir.

Makalede, tekrarlayan-düzelme gösteren MS hastalarının bağırsak mikrobiyotasının sağlıklı bireylerden farklı olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 31 MS hastası ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 36 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılardan alınan dışkı örnekleri kullanılarak bağırsak mikrobiyotasının yapısı gelişmiş moleküler ve genetik analiz yöntemleriyle incelenmiştir. Böylece MS hastaları ile sağlıklı bireyler arasındaki bakteri topluluklarının çeşitliliği ve hangi bakteri gruplarının daha fazla veya daha az bulunduğu karşılaştırılmıştır. Çalışmada ayrıca MS hastalığının farklı dönemleri ile bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler arasında olası bir ilişkinin bulunup bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Araştırmaya göre MS hastalarının bağırsak mikrobiyotasının genel yapısının sağlıklı kontrol grubundan belirgin şekilde farklı olduğu ortaya konulmuştur. MS grubunda bazı bakteri gruplarının sağlıklı bireylere kıyasla daha yüksek oranda bulunduğu belirlenmiştir. Pseudomonas, Mycoplana, Haemophilus, Blautia ve Dorea cinslerine ait bakterilerin MS hastalarında daha fazla bulunduğu bildirilmiştir. Buna karşılık Parabacteroides, Adlercreutzia ve Prevotella cinslerine ait bakterilerin sağlıklı kontrol grubunda daha yüksek düzeylerde bulunduğu belirlenmiştir. Bu farklılıklar, MS hastalarında bağırsak mikrobiyotasının yalnızca genel çeşitlilik açısından değil, bakterilerin dağılımı açısından da sağlıklı bireylerden ayrışabileceğini göstermektedir.

Çalışmada ayrıca hastalığın klinik dönemi ile bağırsak mikrobiyotasının yapısı arasında dikkat çekici farklılıklar belirlenmiştir. Aktif hastalık dönemindeki MS hastalarında mikrobiyal çeşitliliğin daha düşük olabileceğine ilişkin bulgular elde edilmiştir. Hastalığın iyileşme döneminde bulunan bireylerde ise mikrobiyota yapısının bazı yönlerden sağlıklı kontrollere, bazı yönlerden ise aktif hastalık dönemindeki hastalara daha fazla benzediği görülmüştür. Araştırmaya göre bu bulgular, bağırsak mikrobiyotasının hastalığın farklı klinik dönemleriyle birlikte değişebileceği ihtimalini gündeme getirmektedir. Bununla birlikte, söz konusu bakteriyel farklılıkların MS hastalığının nedeni mi olduğu, yoksa hastalık sürecinin bir sonucu olarak mı ortaya çıktığı bu çalışma ile kesin olarak belirlenememiştir.

Makaleye göre elde edilen bulgular, MS hastalarında bağırsak mikrobiyotasında disbiyozis olarak adlandırılan mikrobiyal dengenin bozulmasının bulunabileceği görüşünü desteklemektedir. Bağırsak bakterilerinin bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde rol oynadığı düşünüldüğünde, mikrobiyota yapısındaki değişikliklerin MS ile ilişkili bağışıklık yanıtları üzerinde etkili olabileceği öne sürülmektedir. Ancak çalışmaya göre belirli bakteri gruplarındaki artış veya azalmaların doğrudan hastalık aktivitesine neden olduğu sonucuna ulaşılması mümkün değildir. Mikrobiyota ile MS arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için daha geniş hasta gruplarıyla, farklı hastalık dönemlerinin uzun süre takip edildiği araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Sonuç olarak bu çalışma, multipl skleroz hastalarının bağırsak mikrobiyotasının sağlıklı bireylerden farklı bir yapıya sahip olabileceğini göstermiştir. Özellikle bazı bakteri gruplarının MS hastalarında daha yüksek, bazı grupların ise daha düşük düzeylerde bulunması ve hastalığın aktif dönemlerinde mikrobiyal çeşitlilikte değişiklikler görülmesi, bağırsak mikrobiyotasının MS araştırmalarında dikkate alınması gereken önemli bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bağırsak mikrobiyotasındaki değişikliklerin hastalığın gelişiminde ve ilerlemesinde ne ölçüde rol oynadığı henüz kesin olarak açıklanamamıştır. Bu nedenle mevcut bulgular, bağırsak mikrobiyotası ile MS arasındaki ilişkiye yönelik önemli bir araştırma alanı oluşturmakta, ancak mikrobiyotanın MS tedavisinde veya hastalığın önlenmesinde nasıl kullanılabileceğinin belirlenmesi için daha kapsamlı bilimsel çalışmalara ihtiyaç bulunduğunu göstermektedir.