Migrende Beslenme Tetikleyicilerini İnceleyen Bir Çalışma

Migren, toplumda oldukça yaygın görülmesine rağmen mekanizması tam olarak çözülememiş karmaşık bir nörolojik rahatsızlık olarak tanımlanmaktadır. Makalede migrenin sadece yoğun baş ağrılarından ibaret olmadığı, aynı zamanda bulantı, kusma, ışık ve ses duyarlılığı gibi yaşam kalitesini ciddi şekilde azaltan belirtilerle birlikte seyrettiği belirtilmektedir. Çalışmada, bu hastalığın ortaya çıkışında hem genetik yatkınlığın hem de çevresel faktörlerin etkileşimde bulunduğu ifade edilmektedir. Aynı zamanda migrenin tetikleyici faktörlerinin bireyler arasında büyük farklılıklar gösterdiği ve bu durumun hastalığı yönetmeyi zorlaştırdığı vurgulanmaktadır. Araştırmaya göre bu karmaşık yapıyı anlamak, özellikle yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarının hastalık üzerindeki etkisini değerlendirmeyi önemli hâle getirmektedir.

Beslenmenin migren üzerindeki rolü uzun süredir tartışılan bir konu olsa da makaleye göre bu ilişkinin bilimsel temelleri hâlen tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Araştırmada bazı yiyecek ve içeceklerin migren ataklarını tetikleyebileceğine dair bulgulara yer verilmekte; ancak bu tetikleyicilerin herkeste aynı etkiyi göstermediği ifade edilmektedir. Özellikle çikolata, peynir çeşitleri, yüksek kafeinli içecekler ve alkol gibi bazı besinlerin migrenli bireylerde belirgin bir tetikleyici rol oynayabildiği belirtilmektedir. Buna karşın çalışmada, bu etkilerin biyolojik mekanizmasının net olmadığı ve kişisel fizyolojik yanıtların önemli bir değişken oluşturduğu vurgulanmaktadır. Makaleye göre gıdaların içerdiği aminler, katkı maddeleri, tiramin gibi bileşenlerin migren atağını başlatabileceği düşünülse de mevcut veriler kesin bir çıkarım yapmaya yetmemektedir.

Araştırmada beslenme ile migren arasındaki olası biyokimyasal ilişkiler teorik temelde ele alınmıştır. Çalışmaya göre migren atakları sırasında beyin damarlarında genişleme-daralma döngüleri, nörotransmitter dalgalanmaları ve nöronal duyarlılık artışı görülebilmektedir. Bu nedenle bazı besinlerin kan damarları veya sinir iletimi üzerinde etkiler yaratarak atağı kolaylaştırabileceği düşünülmektedir. Makalede bu mekanizmaların açıklanmasına yönelik çalışmaların hâlâ sınırlı olduğu ve daha fazla nörofizyolojik incelemeye ihtiyaç duyulduğu belirtilmektedir. Araştırmaya göre migrenin karmaşık biyokimyasal yapısı, tek bir besin ya da besin grubunu “evrensel tetikleyici” olarak tanımlamayı zorlaştırmaktadır.

Beslenme düzeninin migren üzerindeki etkileri yalnızca tetikleyici gıdalarla sınırlı değildir. Çalışmada öğün atlamanın, açlık sürelerinin uzamasının, düzensiz beslenme alışkanlıklarının ve yetersiz sıvı tüketiminin de atak riskini artırabileceği belirtilmektedir. Makaleye göre bu tür yaşam tarzı faktörleri migrenin fizyolojik dengesini etkileyerek kişinin atağa yatkınlığını artırmaktadır. Araştırmada özellikle migren hastalarının düzenli öğün saatlerine uymalarının, ani kan şekeri dalgalanmalarını önlemelerinin ve yeterli hidrasyonu sürdürmelerinin önemli olduğu vurgulanmaktadır. Bunun yanı sıra çalışmada, migrenli bireylerin kişisel tetikleyicilerini belirleyebilmeleri için beslenme günlüğü tutmalarının etkili bir yöntem olduğu ifade edilmektedir. Böyle bir kayıt, bireyin hangi yiyeceklerin kendisinde atağı tetiklediğini veya atak öncesi hangi koşulların oluştuğunu daha net bir şekilde görmesini sağlamaktadır.

Sonuç olarak, makalede beslenme ile migren arasındaki ilişkinin önem taşıdığı ancak hâlen tam olarak anlaşılmadığı belirtilmektedir. Araştırmaya göre bazı besinlerin migren ataklarını tetikleyebileceğine dair bulgular bulunmasına rağmen bu ilişkinin herkes için geçerli olmadığı ve kişisel farklılıkların büyük rol oynadığı vurgulanmaktadır. Çalışmada, migren yönetiminde düzenli ve dengeli bir beslenme düzeninin destekleyici olabileceği, fakat beslenmenin tek başına belirleyici bir tedavi yöntemi olarak görülmemesi gerektiği ifade edilmektedir. Makaleye göre bu alanda daha fazla klinik araştırmaya ihtiyaç vardır ve mevcut bilgiler ışığında en etkili yaklaşım, bireyin kendi tetikleyicilerini tanıması ve beslenmesini buna göre şekillendirmesidir. Böylece migrenin karmaşık yapısı içinde bireyselleştirilmiş stratejiler geliştirmek mümkün olabilmektedir.

Makaleye aşağıdaki kaynaktan ulaşabilirsiniz:
Migraine and Nutrition
Year 2017 , Volume: 2 Issue: 2, 79 – 95, 31.12.2017
Esra Köseler Beyaz
Journal of Başkent University Faculty of Health Sciences
https://dergipark.org.tr/tr/pub/busbid/issue/82880/1425707