Kronik ve Episodik Migren Hastalarının Bağırsak Mikrobiyota Farklılıkları Üzerine Bir Makale

Giriş ve Amaç
Makaleye göre; son yıllarda bağırsak mikrobiyotasının insan nörolojik hastalıkları ile sıkı ilişkisi olduğu yönünde giderek artan kanıtlar ortaya çıktığı vurgulanmaktadır.Konu ile ilgili bu çalışmanın amacı, episodik migren (EM) ve kronik migren (CM) tanısı konmuş bireylerin bağırsak mikrobiyota kompozisyonunun, migren öyküsü olmayan kontrol bireylerinkine göre farklılık gösterip göstermediğini araştırmaktır.Araştırma kesitsel vaka-kontrol tasarımıyla yapılmıştır; V3-V4 bölgesinin hedeflendiği 16S rRNA dizileme yöntemi ile mikrobiyota analizi gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar arasında EM grubunda 42, CM grubunda 45 kişi, kontrol grubunda ise 43 kişi yer almıştır.Kontroller, yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi (BMI) açısından migrenli gruplarla uyumlu olarak seçilmiş; baş ağrısı geçmişi olmayan kişiler tercih edilmiştir.Ayrıca, son bir yıl içerisinde antibiyotik veya probiyotik kullanım öyküsü olan bireyler dahil edilmemiştir.

Mikrobiyota Çeşitliliği (Alpha ve Beta) ve Taksonomik Farklılıklar
Çalışma sonucuna göre; analizlerde alpha çeşitlilik (örneğin zenginlik ve dengeyi ölçen Chao1, Shannon, Simpson indeksleri) açısından EM, CM ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Benzer şekilde beta çeşitlilik yani farklı örnekler arasındaki mikrobiyota kompozisyonunun benzerliği ya da farkı ölçen analizlerde de üç grup arasında genel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Buna rağmen, sınıf (class), takım (order), familya (family) ve cins (genus) düzeylerinde mikrobiyota kompozisyonu açısından EM kontrollerle; CM kontrollerle ve EM ile CM grupları arasında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Örneğin, EM ve CM gruplarında kontrole kıyasla Tissierellia sınıfı, Tissierellales takımı ve Peptoniphilaceae familyası daha fazla bulunurken; Roseburia, Eubacterium_g4, Agathobacter, PAC000195_g, Catenibacterium gibi cinslerde bolluk artışı gözlemlenmiştir. EM ve CM grupları arasında da bazı farklılıklar vardır.Bazı cinsler her iki migren türünde de artmış durumda iken, bazıları yalnızca EM ya da yalnızca CM grubunda anlamlı değişim göstermiştir. Ayrıca bazı taksonlarda EM ile CM arasında yön ve büyüklük diferansiyeli saptanmıştır.

Klinik Özelliklerle Mikrobiyota Arasındaki İlişkiler
Çalışmada; migrende baş ağrısı sıklığı ve şiddeti gibi klinik parametreler ile mikrobiyota cinsleri arasında ilişkiler bulunmuştur. Örneğin, PAC000195_g cinsi ne kadar bol ise; kişi o kadar düşük baş ağrısı sıklığı bildirmektedir. Öte yandan Agathobacter cinsinin göreli bolluğu, şiddetli baş ağrısı yoğunluğu ile ters ilişkilidir yani bu cinsin daha yüksek olması, yoğunluk açısından daha hafif baş ağrısı ile bağlantılı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca anksiyete gibi migrenle sık görülen eşlik eden durumlar da bazı mikrobiyota cinsleri ile ilişkilendirilmiş, mesela Catenibacterium’ın anksiyete varlığı ile değişen bolluğu bildirilmiştir.

Yöntemsel Notlar ve Kısıtlar
Makaleye göre; çalışmada orta büyüklükte bir örneklem kullanılmış EM ve CM grupları ile kontroller arasında yaş, cinsiyet, BMI bakımından karşılaştırma yapılmıştır. Analizlerde, probiyotik kullanımı son bir yıl içinde olan bireyler ile diyet alışkanlıklarında son altı ayda büyük değişiklik yapan kişiler çalışma dışı bırakılmıştır. Ayrıca çalışmada bağırsak geçirgenliği, bağırsak bariyeri durumu, metabolit profilleri gibi “ara katman” mekanizmalara dair ölçümler yapılmamış, diyet alımını detaylı ölçme de çalışma kapsamı içinde yer almamıştır. Bu durum, mikrobiyota ile migren arasındaki ilişkide nedensellik kurmayı zorlaştırmaktadır. Uzun süreli (prospektif/longitudinal) çalışmalara ihtiyaç vardır.

Sonuçlar ve Uygulama Potansiyeli
Makaleye göre; bu çalışma, hem episodik hem de kronik migren hastalarında bağırsak mikrobiyotasının kontrol bireylerine göre çoklu takson düzeylerinde değişiklikler gösterdiğini doğrulamaktadır. EM ve CM arasında benzer ama bazı farklılaşmalar bulunmaktadır bu da migren tipleri arasında mikrobiyota açısından bazı benzersiz profil farklılıkları olabileceğini düşündürmektedir. Klinik açıdan, baş ağrısı sıklığı ve şiddeti gibi migren parametreleri ile bazı mikrobiyota cinsleri arasındaki korelasyonlar, mikrobiyota modülasyonunun (örneğin probiyotik, prebiyotik ya da diyet müdahaleleri) migren yönetiminde potansiyel bir hedef olabileceğini işaret etmektedir. Ancak halen hangi mikroorganizma suşlarının ne dozlarda fayda sağlayacağı, etkin ve güvenli uygulamanın nasıl yapılacağı belirsizliğini korumaktadır.

Sonuç olarak, makale migrenin nörobiyolojik ve gastrointestinal açıdan yalnızca bir baş ağrısı bozukluğu olmadığını; bağırsak-beyin ekseni ve mikrobiyota kompozisyonunun migrenin sıklığı, tipi ve klinik sunumuyla ilgisi olabilecek önemli bir boyut olduğunu vurgulamaktadır. Gelecekte yapılacak uzun süreli, metabolit ve immün biyobelirteç ölçümleri içeren çalışmalar, bu bağlantıyı daha net kuracak ve migren tedavisinde mikrobiyota temelli stratejilerin geliştirilmesine olanak sağlayacaktır.

Makaleye aşağıdaki kaynaktan ulaşabilirsiniz:
Altered Gut Microbiota in Individuals with Episodic and Chronic Migraine
Published: 12 January 2023
https://www.nature.com/articles/s41598-023-27586-4